หน้าแรก | ข่าว | กิจกรรม | บทความ | หนังสือ | โครงการวิจัย | มัลติมีเดีย | เกี่ยวกับ | ติดต่อ  
 
   
 
  หน้าแรก
  จดหมายข่าว
  งานวิจัยที่นำไปใช้ประโยชน์
  หนังสือ
  ติดต่อสอบถาม

 

RE งานวิจัยที่นำไปใช้ประโยชน์
ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องทิ่น : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.)
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย





   
 
เครื่องมือวิจัยท้องถิ่น
วิธีการ และเครื่องมือในการติดตาม

5) วิธีการ และเครื่องมือในการติดตาม พี่เลี้ยงจะต้องศึกษาเรียนรู้ เพิ่มพูนประสบการณ์ ฝึกทักษะการใช้วิธีการ/เครื่องมือต่าง ๆ ที่สำคัญในการติดตาม และประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ วัฒนธรรมชุมชน ซึ่งมีดังนี้

5.1 การตั้งคำถามที่สัมพันธ์ และเชื่อมโยงคำตอบอย่างเป็นระบบ ซึ่งควรตั้งคำถามที่มีลักษณะเป็นคำถามปลายเปิด เป็นกลาง ไม่มีการชี้นำ และเป็นคำถามเชิงบวกที่ทำให้เกิดพลังใจ โดยอาจเริ่มจากการตั้งคำถามที่ง่าย ๆ ใกล้ตัวนักวิจัยก่อน เช่น “กลุ่มแม่บ้านเกิดขึ้นมานานหรือยังคะ” “ใครเป็นผู้นำกลุ่มคะ” เพื่อให้แต่ละกลุ่มเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนได้อย่างอิสระ จากนั้นจึงเริ่มถามคำถามที่เชื่อมโยงข้อมูลที่ได้จากการพูดคุยไปเรื่อย ๆ ควบคุมให้อยู่ในประเด็นที่ต้องการ ซึ่งได้วางแนวทางไว้แต่แรก แต่ไม่ให้การพูดคุยสะดุด จนได้ข้อมูลที่สมบูรณ์ที่สุด
5.2 การใช้เทคนิค การสังเกต การสัมภาษณ์ การประเมินสถานการณ์ชุมชน (Parcipatory Rapid Appraisal : PRA) เพื่อเก็บข้อมูล วิเคราะห์ ประเมินชุมชน หรือตรวจสอบข้อมูล และ การดำเนินงานในพื้นที่
5.3 การสรุปประเด็น หรือสาระสำคัญให้เห็นเป็นภาพหรือแผนภูมิ เพื่อให้เข้าใจปรากฏการณ์ หรือแนวทางการดำเนินงานไปในทิศทางเดียวกัน โดยใช้เทคนิคต่าง ๆ เช่น แผนที่ความคิด (Mind Map) แผนภาพวงกลม (Pie Diagram) การวิเคราะห์จุดอ่อน/จุดแข็ง (SWOT Analysis) การใช้บัตรคำ การวาดภาพ
5.4 การจัดเวที หรือการประชุมแบบมีส่วนร่วม ด้วยกระบวนการที่เรียบง่าย เป็นธรรมชาติเหมาะสมกับบริบทชุมชน เช่น การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อสร้างอนาคต (Future Search Conference: F.S.C.) Appreciation-Influence-Control (A-I-C) เพื่อดึงการมีส่วนร่วม สร้างโอกาส และกระบวนการเรียนรู้ของทีมวิจัย/ชุมชนให้มากที่สุด
5.5 ความสามารถในการจัดการ และประสานงาน พี่เลี้ยงต้องมีประสานจัดการให้เกิดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง วางแผนการทำงานต่าง ๆ ให้สำเร็จลุล่วง
5.6 การจดบันทึกข้อมูล ควรบันทึกข้อมูลที่ได้จากการติดตามทั้งหมด ทั้งในด้านกระบวนการ เทคนิค วิธีการที่ใช้ ผลการวิเคราะห์ รวมทั้งข้อเสนอแนะต่าง ๆ ที่ได้ทีมวิจัยให้ไว้ และที่ได้ให้ไว้กับทีมวิจัย โดยละเอียด ด้วยวิธีการที่เหมาะสมเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการติดตามสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง โดยอาจจัดทำเป็นแบบฟอร์มการบันทึก ดังตัวอย่าง
5.7 การสรุปบทเรียนทั้งด้านกระบวนการ และเนื้อหา จากการดำเนินงานทั้งหมด เพื่อประเมินประสิทธิภาพของการทำงาน และปรับปรุงแก้ไขกระบวนการติดตามครั้งต่อไปให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

           เครื่องมือ/วิธีการ ทั้งหมดเป็นเพียงการสรุปการนำเครื่องมือ/วิธีการแต่ละประเภทมาใช้ในกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น โดยอ้างอิงจากงานศึกษารวบรวมและเรียบเรียงว่าด้วย เครื่องมือ/วิธีการที่ใช้ในกระบวนการวิจัยและพัฒนา จากผลงานของผู้รู้หลายๆ ท่าน ซึ่งถ้าหากต้องการรายละเอียดเพิ่มเติมในเครื่องมือแต่ละประเภท สามารถศึกษาได้จากเอกสารว่าด้วยเรื่องดังกล่าว ซึ่งจัดทำขึ้นโดย สกว. และหน่วยงาน/องค์กรอื่น ๆ

ตัวอย่าง แบบฟอร์มบันทึกการติดตามสนับสนุนโครงการวิจัย

เรื่อง ………………………………………………

หัวหน้าโครงการ ……………………………………….

วันที่ ……………. เวลา …………. ณ ……………….

/ วัตถุประสงค์ ของการติดตามสนับสนุนโครงการ คืออะไร
เพื่อวางแผนการดำเนินงาน เพื่อการสังเคราะห์ความรู้
เพื่อสรุปบทเรียน เพื่อเข้าร่วมกิจกรรม
อื่น ๆ (ระบุ) .........................    

/ องค์ประกอบผู้เข้าร่วม ประมาณ ..... คน ประกอบไปด้วยกลุ่มคนใดบ้าง
นักวิจัย พี่เลี้ยง/ที่ปรึกษา
ทีมวิจัยและผู้นำชาวบ้าน สกว.ภาค
ชาวบ้าน หน่วยงานรัฐ/ข้าราชการ
อบต.และองค์กรท้องถิ่น อื่น ๆ (ระบุ) .........................

/กระบวนการที่ใช้ในการติดตาม และบทบาทของทีมติดตามเป็นอย่างไร

/ ผลการวิเคราะห์
1) การดำเนินกิจกรรมเป็นไปตามแผนงาน หรือไม่ อย่างไร และมีการปรับเปลี่ยนแผนงานหรือไม่ อย่างไร เหตุใดจึงต้องปรับเปลี่ยน

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2) การมีส่วนร่วมของทีมวิจัยในกระบวนการ และการมีส่วนร่วมของชาวบ้านต่อโครงการวิจัยเป็นอย่างไร

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3) ข้อมูล/ความรู้อะไรบ้างที่เกิดขึ้นจากการทำวิจัย

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4) พัฒนาการการเรียนรู้ของชาวบ้านและทีมวิจัยต่อกระบวนการทำวิจัยเป็นอย่างไร (เช่น ศักยภาพคน ทีมงาน กลไกการแก้ปัญหา รูปธรรมการแก้ปัญหา)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------5) การบริหารจัดการงบประมาณของทีมวิจัยเป็นอย่างไร

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6) มีปัญหา/อุปสรรค ที่พบจากการทำวิจัยหรือไม่ อย่างไร และได้ดำเนินการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น หรือไม่ อย่างไร

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

7) พบข้อสังเกต/ข้อค้นพบอื่น ๆ หรือไม่ อย่างไร ( เช่น ศักยภาพข้อมูล บรรยากาศ ประเด็นใหม่ๆ)

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

8) ทีมวิจัยได้วางทิศทาง และแผนงานในอนาคตของโครงการไว้อย่างไรบ้าง

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

/ ข้อเสนอแนะ

1) ข้อเสนอแนะของทีมวิจัย/ชุมชนมีอะไรบ้าง

1.1 ต่อ พี่เลี้ยง

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.2 ต่อ สกว.ภาค

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2) ข้อเสนอแนะของทีมพี่เลี้ยง มีอะไรบ้าง

2.1 ต่อ ทีมวิจัย และชุมชน

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.2 ต่อ สกว.ภาค

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3) ข้อเสนอแนะของ สกว.ภาค มีอะไรบ้าง

3.1 ต่อ ทีมพี่เลี้ยง

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.2 ต่อทีมวิจัย และชุมชน

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4) ข้อเสนอแนะอื่น ๆ

ลงชื่อ ................................................. ผู้บันทึก

ทีมติดตามร่วม.................................

........................................................

หมายเหตุ : แนบรายชื่อผู้เข้าร่วมประชุม

 

กลับขึ้นข้างบน
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

The Thailand Research Fund Regional Office
ชั้น 2 อาคารเฉลิมพระเกียรติ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ต.สุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่ 50200
โทรศัพท์ (053) 944-648 ,(053) 218-250 ,(053)218-200 โทรสาร (053) 892-662 ต่อ 115
อีเมล์, info@vijai.org